به گزارش پایگاه خبری بهرواننیوز، سازمان بهزیستی کشور اعلام کرده است که طرح «بانک زمان» بهعنوان یکی از زیرساختهای رویکرد محلهمحوری و در چارچوب «طرح سلام محله»، بهصورت پایلوت در مناطق ۱۲، ۱۳، ۱۴ و ۱۵ تهران اجرا میشود. در این مدل، افراد بهجای پول، زمان و توانمندی خود را با یکدیگر مبادله میکنند و هر ساعت خدمت ارائهشده، یک واحد اعتبار اجتماعی برای ارائهدهنده ایجاد میکند.
بر اساس گزارش منتشرشده از سوی روابط عمومی سازمان بهزیستی، بانک زمان پس از اجرای اولیه در منطقه ۴ تهران، قرار است بهصورت آزمایشی در مناطق ۱۲، ۱۳، ۱۴ و ۱۵ توسعه یابد. در این نظام، هر فرد میتواند توانایی یا خدمتی را که امکان ارائه آن را دارد در یک بستر مشخص ثبت کند و در مقابل، از خدمات سایر اعضای محله بهرهمند شود.
افزایش سالمندی جمعیت، رشد نیازهای مراقبتی، افزایش هزینههای خدمات، کاهش ارتباطات همسایگی و گسترش تنهایی اجتماعی، کشورهای مختلف را به سمت مدلهایی سوق داده است که ظرفیتهای پنهان جامعه را فعال کنند. بانک زمان یکی از این مدلهاست که تلاش میکند بهجای نگاه صرفاً حمایتی، افراد را در چرخه تولید رفاه اجتماعی قرار دهد.
در این مدل، هر فرد فارغ از میزان درآمد یا موقعیت اجتماعی خود، دارای سرمایهای ارزشمند به نام زمان است. فردی ممکن است توانایی آموزش یک مهارت داشته باشد، فرد دیگری توان همراهی سالمند یا کمک در امور روزمره را. بانک زمان این ظرفیتها را در یک شبکه اجتماعی سازماندهی میکند.
بانک زمان نخستین بار در دهه ۱۹۷۰ میلادی مطرح شد و بهتدریج در کشورهای مختلف توسعه یافت. بر اساس اطلاعات مندرج در این گزارش، امروز بیش از ۳ هزار بانک زمان در جهان فعالیت دارند و بهعنوان ابزاری برای تقویت مشارکت اجتماعی، افزایش اعتماد عمومی و ایجاد شبکههای حمایت محلی شناخته میشوند.
در ژاپن، بانکهای زمان بیشتر در پاسخ به مسئله سالمندی جمعیت و نیاز به مراقبت از سالمندان شکل گرفتند؛ افراد با ارائه خدمات به سالمندان، اعتبار زمانی ذخیره میکنند تا در آینده خود یا خانوادهشان از خدمات مشابه استفاده کنند. در انگلستان نیز بانکهای زمان در برخی مناطق کمبرخوردار به تقویت ارتباطات اجتماعی و افزایش مشارکت شهروندان کمک کردهاند و در آمریکا برخی برنامههای اجتماعی از این ظرفیت برای کاهش انزوای افراد تنها و تقویت ارتباطات انسانی استفاده کردهاند.
در ایران، راهاندازی بانک زمان با هدف تقویت مشارکتهای مردمی و توسعه رویکردهای محلهمحور مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس ماده ۳۱ برنامه هفتم توسعه، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی مکلف شده است با استفاده از ظرفیت مشارکتهای مردمی، بانک زمان را راهاندازی کند. در مدل ایرانی، خدمات افراد در یک بستر مشخص ثبت شده و میان اعضای یک محله بر اساس زمان مبادله میشود.
سید جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، درباره دلایل ایجاد بانک زمان گفته است: «بانک زمان یک نظام اجتماعی است که در آن افراد خدمات خود را نه با پول بلکه با زمان مبادله میکنند. در این مدل، هر ساعت خدمت ارائهشده معادل یک واحد اعتبار اجتماعی محسوب میشود و ارزش زمان افراد در این چارچوب تعریف خواهد شد.»
محلهمحوری تلاش دارد مسائل اجتماعی را تنها از مسیر سازمانهای دولتی حل نکند و ظرفیت مردم و محلات را نیز وارد میدان کند. در همین چارچوب، سازمان بهزیستی طرح «سلام محله» را دنبال میکند که هدف آن شناسایی ظرفیتهای محله، تقویت مشارکت مردمی و ایجاد شبکههای حمایت اجتماعی در سطح محلات است. بانک زمان در این میان، نقش زیرساخت اجتماعی این طرح را دارد.
در این مدل، مردم محله اعضای بانک زمان هستند و خدمات و توانمندیهای آنها ثبت میشود. بهزیستی نقش تسهیلگر، تنظیمگر، ناظر و اعتباربخش را ایفا میکند و شهروندان تنها دریافتکننده حمایت نیستند، بلکه به مشارکتکنندگان فعال در محله خود تبدیل میشوند.
بر اساس برنامهریزی انجامشده، در مرحله نخست، خدمات محدود و مشخصی وارد چرخه بانک زمان میشود؛ از جمله مراقبت و همراهی سالمندان، حمایت از افراد دارای معلولیت، همراهی بیماران، آموزشهای مهارتی و درسی، نگهداری کودک، تعمیرات ساده و خدمات داوطلبانه همسایگی. اجرای آزمایشی این طرح در جمعیتهای محدود انجام میشود تا فرآیندها بررسی، نقاط ضعف شناسایی و مدل اجرا اصلاح شود. سالمندان و افراد دارای معلولیت نیز در اولویت نخست قرار دارند، زیرا این گروهها بیش از سایر افراد به شبکههای حمایت اجتماعی و همراهی محلی نیاز دارند.
یکی از ویژگیهای مدل ایرانی بانک زمان، وجود یک ساختار رسمی پشتیبان در کنار مشارکتهای مردمی است. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سازمان بهزیستی بهعنوان نماینده این وزارتخانه، مسئولیت صدور مجوز، تنظیمگری و اعتباربخشی بانکهای زمان را بر عهده دارند. همچنین در صورتی که در یک محله خدمت مورد نیاز وجود نداشته باشد، سازمانهای تخصصی مانند بهزیستی و سازمان فنی و حرفهای وارد عمل میشوند تا خلأ موجود جبران شود.
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، بانک زمان را یکی از سازوکارهای تحقق محلهمحوری عنوان کرده و گفته است که محلهها میتوانند نقش مهمی در حل مسائل اجتماعی داشته باشند. وی با اشاره به تکلیف برنامه هفتم توسعه، از جمله وظایف وزارت تعاون را صدور مجوز برای شرکتهای خصوصی، ارائه خدمات پشتیبانی مانند احراز هویت ثبتنامکنندگان و تضمین ارائه خدمت برای افرادی عنوان کرده است که امکان دریافت خدمت متقابل در محله خود ندارند.
به گفته این گزارش، بانک زمان در نهایت به دنبال تغییر یک نگاه اجتماعی است: عبور از مدلی که در آن گروهی همواره کمککننده و گروهی دریافتکننده حمایت هستند، به مدلی که همه افراد جامعه میتوانند در تولید رفاه و ارائه خدمات در محله نقش داشته باشند. ارزش اصلی این طرح در خدماتی نیست که مبادله میشود، بلکه در رابطه انسانی است که میان افراد شکل میگیرد و میتواند تنهایی را کاهش دهد، اعتماد اجتماعی را افزایش دهد و محله را به یک شبکه حمایت مردم از یکدیگر و حل مشکلات تبدیل کند.
پایگاه خبری بهرواننیوز، محتوای این خبر را براساس اطلاعات و مطالب منتشرشده از سوی
دیدگاههایی که حاوی ناسزا و افترا است، به هیچ عنوان پذیرفته نمیشوند
برای بهتر و روانتر خوانده شدن دیدگاه شما، بهتر است از متن به صورت فارسی استفاده کنید نه با حروف فینگلیش
موارد درگیری با کاربران در پاسخ به دیدگاه دیگر کاربران پذیرفته نمیشود